Artıq Novruz bayramını qeyd edirik. Bayram hər il özü ilə bərabər bir sıra müzakirə və mübahisələrə də yol açır. Bəziləri bu bayramı atəşpərəstliklə əlaqələndirərək, onu qeyd etmir, qeyd edənlərə də qarşı çıxır. Amma bu, əslində sırf yeni il və əkinçilik bayramıdır.
Sumqayit24.az olaraq, Novruz simvollarının mənalarını oxucularımızla bölüşürük. Qədim dövrlərdə sağ qalmaq üçün torpaqdan asılı olan insan üçün qışın bitməsi və baharın gəlişi şum işlərinin başlanması, ruzi-bərəkətin artması demək idi. Novruzda süfrələri bəzəyən səməni də məhz əkinçiliklə bağlıdır və gələcək məhsulun rəmzi hesab edilir. Su, Od, Yel və Torpaq çərşənbələri isə təbiətin əkinə hazırlanması mərhələlərini simvolizə edir. Xonçaların bəzəyi olan yumurta isə həyatın başlanğıcı və Yer kürəsinin quruluşunu simvolizə edir. Kosa qışı, Keçəl isə baharın simvoludur. Oyunlarda Keçəl həmişə Kosaya qalib gəlir, bu da qışın bahara təslim olması deməkdir.
Novruz süfrəsindəki şirniyyatların da öz mənası var. Onlar birlikdə qalaktikanın və təbiətin kiçik bir modelini yaradırlar. Məsələn, qoğal günəşi simvolizə edir. Baharın gəlişi ilə Günəşin torpağı isidir. Şəkərbura isə ayı simvolizə edir. Gecənin və sükunətin rəmzidir. Naxışlar isə ulduzları və ayın kələ-kötür səthini xatırladır. Paxlava isə torpağı xatırladır. Onun ortasındakı ləpə isə aləmin mərkəzini, qat-qat olması isə göyün və ya yerin təbəqələrinə işarədir. Xonçaları bəzəyən badambura isə buludu simvolizə edir. Bahar yağışını gətirən buludların rəmzidir. Badam formasında olması isə baharda ilk çiçək açan ağaclardan olan badama işarədir.
Göründüyü kimi, bütün simvollar əkinçilik, təbiət və qalaktika ilə bağlıdır. Bu isə bayramın heç bir dini çalar daşımadığını göstərir. Xüsusən də atəşpərəstlərdə alovun müqəddəs olduğunu nəzərə alsaq, "ağırlığım-uğurluğum odun üstünə" deyib tonqalın üstündən tullanmağın isə qətiyyən bu dində yolverilməz olduğunu sübut edir.
Beləliklə, Novruz bayramınız mübarək!
