Sumqayıt çoxdan Bakının yaxınlığında yerləşən sadəcə sənaye şəhəri olmaqdan çıxıb. Hər gün on minlərlə sakin iş və təhsil üçün paytaxta gedib-gəlir, yeni yaşayış massivləri şəhərin sərhədlərini genişləndirir, avtomobillərin sayı artır, nəqliyyat, yollar və kommunal infrastruktura düşən yük getdikcə çoxalır.
Lakin şəhərlə yanaşı, sumqayıtlıların gündəlik üzləşdiyi problemlərin siyahısı da böyüyür. Sumqayit24.az-ın yalnız son iki həftə ərzində yayımladığı materiallar göstərir ki, sakinlərin bir çox şikayətini artıq ayrı-ayrı təsadüfi hallar kimi qiymətləndirmək çətindir.
Ən çox diqqət çəkən mövzulardan biri ictimai nəqliyyatdır.
33 nömrəli marşrutun sərnişinləri həm avtobusların həddindən artıq dolu olmasından, həm də onların texniki vəziyyətindən şikayət edirlər. Avtobuslardan birində sıxlıq səbəbindən qadının halı pisləşib. Bir neçə gün sonra isə həmin marşrut üzrə avtobusların reys zamanı sıradan çıxması barədə məlumatlar yayılıb. Belə hallarda sərnişinlər avtobusdan düşərək növbəti nəqliyyat vasitəsini gözləməli olurlar.
Oxşar vəziyyət 26 nömrəli Sumqayıt–Yeni Yaşma marşrutunda da yaşanıb. Hərəkət zamanı avtobusun təkəri ilə bağlı ciddi texniki nasazlıq yaranıb. Sakinlər eyni zamanda bu istiqamətdə avtobusların sayının az olmasına da diqqət çəkirlər.
Amma şəhərin nəqliyyat problemləri avtobuslarla bitmir.
Yeni tədris ilinin başlamasından sonra Sumqayıtla Bakı arasında dəmir yolu nəqliyyatına düşən yük də nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Sərnişinlər vaqonların həddindən artıq dolu olmasından, qatara normal şəkildə minib-düşməyin çətinliyindən şikayət edirlər. Sentyabrın 21-də isə Sumqayıt–Pirşağı–Bakı istiqamətində hərəkət etməli olan səhər reyslərindən biri texniki nasazlıq səbəbindən baş tutmayıb. Sərnişinlər ya növbəti qatarı gözləməli, ya da paytaxta başqa nəqliyyat vasitələri ilə getməli olublar.
Əhalisinin əhəmiyyətli hissəsi iş və təhsil baxımından Bakı ilə gündəlik bağlı olan bir şəhər üçün nəqliyyat əlaqəsinin sabitliyi artıq sadəcə rahatlıq məsələsi deyil, normal şəhər həyatının vacib hissəsidir.
Sumqayıt sakinlərinin şikayətlərində mütəmadi olaraq gündəmə gələn digər mövzu kanalizasiya problemidir.
Hacı Zeynalabdin qəsəbəsinin Xəzri-2 massivinin sakinləri uzun illərdir mərkəzləşdirilmiş kanalizasiya sisteminin olmaması səbəbindən çətinlik yaşadıqlarını bildirirlər. Yağışlı havalarda vəziyyət daha da ağırlaşır, çirkab suları küçələrə və həyətlərə dolur.
Eyni qəsəbədə sakinlər kanalizasiya xəttində baş verən qəza və həyətin çirkab su ilə dolması barədə də məlumat veriblər. Digər şikayət isə Cəfər Cabbarlı küçəsindən gəlib. Burada yaşayış binasının zirzəmisinə mütəmadi olaraq kanalizasiya sularının dolduğu bildirilir.
Elə həmin ərazidə başqa bir təhlükə də qeydə alınıb: qapağı olmayan kanalizasiya quyusu. Sakinlər təhlükənin qarşısını müvəqqəti almaq üçün quyunun üzərini daş və taxta parçaları ilə örtməyə çalışıblar.
Bütün bunlar artıq bir-biri ilə əlaqəsi olmayan ayrı-ayrı hadisələrdən daha çox, şəhərin müəyyən ərazilərində kanalizasiya infrastrukturunun ümumi vəziyyəti ilə bağlı problem təsiri bağışlayır.
Su təchizatı ilə bağlı da suallar var.
Hacı Zeynalabdin qəsəbəsinin Mikayıl Müşfiq küçəsində sakinlər su xəttinin zədələndiyini və içməli suyun uzun müddət küçəyə axdığını bildiriblər. Suya qənaətin vacibliyinin tez-tez vurğulandığı bir dövrdə belə hallar sakinlər tərəfindən xüsusilə narahatlıqla qarşılanır.
Şəhərin digər daimi problemlərindən biri də məişət tullantılarıdır.
13-cü mikrorayonda bir neçə binanın sakinləri demək olar ki, eyni vaxtda zibillərin vaxtında daşınmamasından şikayət ediblər. Binalardan birinin yaxınlığında konteynerlər bir neçə gün dolu qalıb, tullantılar daşındıqdan sonra isə ətrafdakı zibil tam təmizlənməyib.
Digər həyətdə isə məişət tullantılarına kəsilmiş ağac budaqları, xoşagəlməz qoxu və siçovullarla bağlı şikayətlər də əlavə olunub.
Bütün bunların fonunda həyətlərdə dağılmış asfalt və iri çalalar da qalmaqdadır.
Yolların vəziyyəti təkcə yaşayış məhəllələrinin daxilində problem deyil. Yağışlardan sonra Corat, Yaşıl Dərə və Qurd dərəsi sakinləri yenidən su ilə dolmuş çalaları və həm avtomobillərin, həm də piyadaların hərəkətini çətinləşdirən küçələri göstəriblər.
Kommunal işlərdən sonra isə ayrıca bir problem ortaya çıxır.
Sumqayıtın bəzi küçələrində boruların dəyişdirilməsi və digər işlər üçün yol və səkilər qazılır, lakin işlər başa çatdıqdan sonra ərazi həmişə əvvəlki vəziyyətinə qaytarılmır. Nəticədə kommunal işlərin bitdiyi yerlərdə torpaq, çala və zədələnmiş piyada örtüyü qalır.
Beləliklə, şəhər bir növ qapalı dairə ilə üzləşir: bir problem aradan qaldırılır, lakin onun ardınca başqa problem yaranır.
Şəhər mühitinin təhlükəsizliyi də ciddi suallar doğurur.
52-ci məhəllədə sakinlər avtomobillərin ərazini elə zəbt etdiyini bildiriblər ki, piyadalar, o cümlədən uşaqlar və yaşlılar hərəkət etmək üçün yolun avtomobillərə aid hissəsinə çıxmağa məcbur qalırlar.
Sumqayıt sakinlərinin demək olar ki, hər gün hiss etdiyi daha böyük nəqliyyat problemi isə Bakı–Sumqayıt yoludur. Kilometrlərlə uzanan tıxaclar artıq iki şəhər arasında hərəkətin adi hissəsinə çevrilib. Yeni texniki həllərin hazırlanması barədə məlumatlar olsa da, sürücülər hələlik real dəyişiklik hiss etmirlər.
Sənaye şəhəri olan Sumqayıt üçün digər həssas mövzu ekologiyadır.
Yeni Sumqayıt yaşayış kompleksinin sakinlərinin mütəmadi tüstü ilə bağlı şikayətlərindən sonra müəssisələrdən birində yoxlama aparılıb. Dövlətin ekoloji qurumları zərərli qaz qarışıqlarının atmosferə buraxılması zamanı yol verilən normanın aşılması faktının aşkarlandığını açıqlayıblar.
Bir neçə gün sonra şəhərin başqa bir hissəsindən də xoşagəlməz tüstü ilə bağlı şikayət daxil olub.
Sumqayıt üçün belə məlumatlar xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəhər onilliklər boyu sənaye ilə assosiasiya olunduğundan, atmosferə atılan tullantılar barədə hər bir məlumat sakinlərin xüsusi narahatlığına səbəb olur.
Bütün bunların fonunda başqa xarakterli problemlər də gündəmə gəlir: qəzalı binalar, həyətlərin vəziyyəti, sosial obyektlərdə işin təşkili.
Kimyaçılar qəsəbəsində yataqxana sakinləri divarlardakı çatlar, zədələnmiş konstruksiyalar və dağılmış eyvanlardan danışırlar. Şəhər poliklinikasında isə pasiyentlər uzun növbələrdən və müraciət edənlərin axınını tənzimləyən normal sistemin olmamasından şikayət ediblər.
Bu hadisələrin hər biri ayrılıqda kiçik və lokal problem təsiri bağışlaya bilər.
Amma onların hamısını bir araya gətirdikdə tamam başqa mənzərə yaranır.
Sumqayıt inkişaf edir, tikilir və paytaxtla getdikcə daha sıx şəkildə əlaqələnir. Bununla yanaşı, şəhər infrastrukturu da getdikcə artan yükə tab gətirməlidir.
Avtobuslar və qatarlar, yollar və kanalizasiya, su, məişət tullantıları, ekologiya, həyətlərin və yaşayış fondunun vəziyyəti — böyük şəhərdə həyat keyfiyyətini məhz ilk baxışda adi görünən bu məsələlər formalaşdırır.
Bu gün əsas sual artıq həmin problemlərin olub-olmaması deyil.
Sakinlər hər gün göstərirlər ki, bu problemlər mövcuddur.
Əsas sual başqadır: şəhər növbəti lokal şikayət xroniki problemə çevrilməzdən əvvəl onu nə qədər tez həll edə bilir?
