Süni intellektin səhiyyəyə tətbiqi bəşəriyyət üçün böyük irəliləyiş hesab olunsa da, bəzi insanlar bu irəliləyişi dələduzluq alətinə çeviriblər. Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə süni intellektlə hazırlanmış "möcüzəvi müalicə" videoları geniş yayılıb. Bu videolardakı “həkimlər” əslində, mövcud deyillər. Amma yaşlı insanlar üçün bu "həkimlər" bəzən son ümid olurlar.
Sumqayit24.az kulis.az saytına istinadən süni intellekt barədə araşdırmanı təqdim edir:
“Təsəvvür edin, bir adam internetə girir və süni intellektlə video hazırlamağın mümkün olduğu sayta daxil olur. Orada hazır modellər var axı: kişi, qadın, yaşlı, gənc, asiyalı, avropalı... Birini seçir, aşağıdakı qutuya yazır: "Bu dərman prostat vəzinin iltihabını 5 günə aradan qaldırır". Vəssalam. 3 dəqiqəyə yeni bir həkim videosu hazırdır. Fonda da mikroskop, reseptorlar, sinirlər, beyin hüceyrələri... Bütün bu "vizual elmi" səhnələr tamaşaçını inandırmaq üçündür.
Bu vəziyyətə nümunə olaraq sumqayıtlı ailəni misal göstərmək olar.
Sözügedən ailə 14 yaşlı qızlarının dəri problemi üçün süni intellektlə hazırlanmış bir “dermatoloq” videosuna inanır. Qızın dərisinə sürtdükləri məlhəm allergik reaksiya doğurur və vəziyyəti ağırlaşır. Dərini sağaltmaq ümidi ilə başlayan yol ciddi yanıq izləri və xəstəxana xərcləri ilə başa çatır.
Bu fırıldaqçılar təkcə pul qazanmır. Onlar insanlara psixoloji təsir eləyir. Videolarda tez-tez bu cümlələr səslənir: "Əgər təsir etmirsə, demək ki, siz gec başlamısınız" və ya "Sadəcə 1 ay dayanmadan istifadə edin! Mütləq şəfa tapacaqsınız". Beləliklə, insanlar aldadıldıqlarını düşünmürlər, əksinə, özlərini günahkar sayırlar. Onlar inanırlar ki, dərman işə yaramayıbsa, bu onların səhvidir.
Bəs şikayətimizi kimə etməliyik?
Polisə?
Səhiyyə Nazirliyinə?
Media platformalarına?
Təəssüf ki, süni intellektlə yaradılmış saxta tibbi məzmunlara qarşı Azərbaycan qanunvericiliyində konkret nəsə yoxdur. Bu boşluqdan istifadə edən fırıldaqçılar sərbəst hərəkət edirlər. Sosial şəbəkələr isə bu videoları silməkdə ya maraqlı deyil, ya da gecikirlər.
Bu problemi yalnız dövlət yox, hər birimiz həll etməliyik. Jurnalistlər araşdırmalı, saxta həkimlərin izinə düşməli, mediamız bu videoların necə və kimlər tərəfindən hazırlandığını açıq şəkildə göstərməlidir. Ailələr isə yaşlı insanları məlumatlandırmalıdırlar.
Ən qorxulusu isə odur ki, bu süni "həkimlər" real həkimlərin etibarını da zədələyir. İnsanlar artıq həkimlərə şübhə ilə yanaşır, hər deyilənə qarşı "bu da pul qazanmaq üçündür" deyə düşünür. Halbuki səhiyyə sisteminin dayağı inamdır. O inam sarsıldıqda insanlar özlərini qeyri-rəsmi, nəzarətsiz "təcrübələrə" təslim edirlər.
Süni intellekt böyük fürsətdir, amma eyni zamanda böyük təhlükə də ola bilər. Əgər biz bu məsələni ciddi qəbul etməsək, sabah bu "avatar həkimlər" təkcə yaşlı insanların yox, cəmiyyətin də onurğasını sındıra bilər. Ona görə də ictimaiyyət, media, hüquq sistemi və ailələr birlikdə çalışmalıdır.
Çünki məsələ texnologiya yox, insan həyatıdır”.
