Avqustun 2-də 16 yaşlı qız Sumqayıt şəhəri, İnşaatçılar qəsəbəsində yaşadığı evdən qaçıb. Anasının sözlərinə görə, yeniyetmə “zibil atmaq” bəhanəsi ilə evdən çıxaraq geri qayıtmayıb.
Dünən isə qız tapılaraq ailəsinə təhvil verilib.
Bu kimi hadisələr cəmiyyətdə yeniyetmələrin evdən qaçması mövzusunu bir daha gündəmə gətirir.
Məsələ ilə bağlı psixoloq İlkanə İmran Sumqayit24.az- a açıqlama verib. O bildirib ki, belə hallar əsasən yeniyetməlik dövründə – xüsusilə 15-17 yaş aralığında müşahidə olunur və bu, ciddi psixoloji siqnaldır. Çünki bu yaş dövrü daha çox şəxsiyyətin axtarış dövrü olmaqla bərabər, emosional dalğalanmaların da sıx müşahidə olunduğu dövr kimi xarakterizə olunur.
“Evdən qaçma halları adətən ailədaxili problemlər, zorakılıq, diqqət və sevgi əksikliyi, sağlam olmayan ünsiyyət və emosional təzyiqlərlə bağlı olur. Yeniyetmələr bu dövrdə özlərini axtarır, emosional dəyişikliklər keçirirlər. Ailədə başa düşülmədiklərini hiss edən uşaqlar bəzən evdən uzaqlaşmağa çalışırlar”,– deyə psixoloq qeyd edib.
İ.İmranın fikrincə, valideynlərin yeniyetmələrlə empatiya, aktiv dinləmə və sevgi əsasında ünsiyyət qurması vacibdir. Bu dövrdə sərhədlərin aydın, lakin anlayışla qoyulması və uşağın emosional ehtiyaclarının nəzərə alınması ailə daxili münasibətlərin əsasını təşkil etməlidir.
O, həmçinin məktəb və sosial mühitin də bu məsələdə mühüm rol oynadığını vurğulayıb. Müəllim-yeniyetmə münasibətləri, dost çevrəsi də yeniyetmənin davranışlarına təsir edən əsas faktorlardandır. Sağlam olmayan sosial qruplar yeniyetməni yalnış mühitə yönləndirir.
“Yeniyetmələrin həyatında ailədən sonra vacib yeri tutan sosial qruplardan biri də məktəbdir. Məktəb həyatına aktiv şəkildə davam edən yeniyetmələrdə evdən qaçma hallarına digərlərinə nisbətən daha az rast gəlinir. Bu isə məktəbin, xüsusilə müəllim-yeniyetmə münasibətlərinin yeniyetmənin həyatındakı rolunun önəmini bir daha ön plana çıxarır”.
Tədqiqatlar göstərir ki, yeniyetməlik yaş dövründə baş verən həm fiziki, həm bioloji, həm də psixoloji dəyişikliklərin təsiri ilə fərdlər həm özünü tanımağa və kəşf etməyə, həm də öz “mən”ini sübut etməyə daha çox ehtiyac duyurlar. Bu isə bəzi vaxtlarda tək qalmağa, macəra axtarışına, hətta evdən qaçma davranışlarına da gətirib çıxara bilir.
Psixoloq bu kimi halların qarşısını almaq üçün etməli olduqlarımızı da sadalayıb.
“Qeyd olunan problemin həlli yollarına baxsaq, ilk olaraq valideyn-uşaq arasında etibarlı əlaqənin qurulmasının önəmini vurğulamalıyıq. Yeniyetmənin emosional ehtiyaclarının ödənməsinə diqqət etmək və onlara hər zaman dəyərli olduqlarını hiss etdirmək də vacib addımlardan biridir. Bundan əlavə, həyatında sərhəd və qaydaların balanslı qurulmasına, nəzarət və azadlıq arasındakı tarazlığın düzgün saxlanılmasına da xüsusi önəm verilməlidir”,- deyə psixoloq xəbərdarlıq edib.
