Sumqayıtda avqustun 2-də 6 aylıq körpənin vəfat etməsi yenidən uşaq sağlamlığı ilə bağlı narahatlıqları gündəmə gətirib.
Körpəyə yuxarı tənəffüs yollarının kəskin infeksiyası, dəqiqləşdirilməmiş pnevmoniya, kəskin respirator çatışmazlıq, dəqiqləşdirilməmiş qaraciyər çatışmazlığı və maddələr mübadiləsinin dəqiqləşdirilməmiş pozuntusu diaqnozu təyin edilib.
Bəs niyə xəstəliklər getdikcə cavanlaşır? Uşaqlar arasında xəstəliklərin artım səbəbi nədir və bunun qarşısını almaq üçün hansı tədbirlər görülməlidir?
Məsələ ilə bağlı Sumqayit24.az-a açıqlama verən pediatr Vaqif Qarayev bildirib ki, əvvəllər də uşaqlar arasında müxtəlif xəstəliklər müşahidə olunsa da, son illər bu hallar xeyli artıb. Onun sözlərinə görə, xüsusilə şəkər və zob kimi xəstəliklər azyaşlılarda daha tez-tez aşkarlanır.
“Şəkər xəstəliyinin uşaqlarda yayılmasının əsas səbəbləri qidalanma və həyat tərzidir. Təəssüf ki, bu gün valideynlər nə düzgün, nə də keyfiyyətli qidalanmaya diqqət yetirirlər”, – deyə pediatr qeyd edib.
Həkim keyfiyyətsiz qidalanmaya xüsusilə çipsi, qazlı və rəngli içkilər, həmçinin müxtəlif şirniyyat növlərini misal çəkib. Onun sözlərinə görə, bu cür məhsullar uşaqların sağlamlığına ciddi təsir göstərir.
Pediatr həmçinin fiziki hərəkətsizliyin də xəstəliklərin artmasına səbəb olduğunu vurğulayıb:
“Xüsusilə COVID-19 pandemiyasından sonra artıq çəki və oturaq həyat tərzi halları artıb. Uşaqlar az hərəkət edir, fiziki aktivlik minimum səviyyəyə enib”.
Vaqif Qarayev valideynlərin məsuliyyətinə də diqqət çəkib. O bildirib ki, bir çox hallarda uşaqlar uşaqlıq dövrünü yaşaya bilmirlər:
“İbtidai sinif şagirdləri dərsdən sonra müxtəlif kurslara göndərilirlər. Bəs bu uşaqlar nə vaxt uşaq kimi böyüyəcəklər? Uşaqlıq dövrü inkişaf üçün vacib mərhələdir və bu mərhələnin yaşanmaması gələcəkdə psixoloji və fiziki problemlərə səbəb ola bilər”.
Pediatr son illər autizm və hiperaktivlik kimi terminlərin cəmiyyətə tez-tez daxil olduğunu, lakin bu anlayışların çox zaman yanlış kontekstdə istifadə edildiyini də qeyd edib:
“Qeyri-adi davranışların hər biri autizm spektr pozuntusu deyil. Hiperaktivlik də hər zaman bir xəstəlik olaraq qiymətləndirilməməlidir. Uşaqlarda nitq pozuntuları müşahidə olunur və bəzən heç bir əsas olmadan onlara autizm diaqnozu qoyulur".
Ən ciddi problemlərdən biri isə telefonlardan həddindən artıq istifadədir. Vaqif Qarayev bildirib ki, bir çox valideyn uşaqları sakit saxlamaq üçün onlara telefon verir, lakin bu, ciddi fəsadlara yol açır:
“Uşaq saatlarla ekrana baxır, beyni yüklənir və sosial ünsiyyətdən uzaq qalır. Danışmır, ifadə qabiliyyəti zəifləyir. Bəzən valideynlər deyir ki, ‘uşaq hər şeyi başa düşür, amma danışmır’. Bunun əsas səbəbi telefondur. Oradakı aqressiv hərəkətlər uşaqların davranışlarına da təsir edir".
Sonda pediatr profilaktikanın vacibliyini vurğulayıb. O, ailəsində şəkər, zob kimi xəstəliklər olan valideynlərə uşaqlarını ildə ən azı bir dəfə müayinə etdirməyi tövsiyə edib:
“Düzgün qidalanma, aktiv həyat tərzi və təmiz hava – sağlamlığın əsas təməlidir", – deyə həkim fikrini tamamlayıb.
