Sumqayıtın "Böyük xanımı" - Şəhərdə təhsilin təməlini qoyan əfsanəvi müəllim

Hər şəhərin öz qurucuları olur. Sumqayıt haqqında danışanda adətən gözümüzün önünə ilk zavodları quran mühəndislər, bünövrəyə ilk daşı qoyan bənnalar gəlir. Amma bir şəhəri sadəcə daşdan, betondan və dəmirdən ibarət infrastruktur olmaqdan çıxarıb ona ruh verən, can qoyan insanlar var – Müəllimlər. Sumqayıt hələ xəritədə yenicə cızılan gənc bir sənaye mərkəzi ikən, bura təkcə ağırçəkili maşınlar deyil, həm də işıqlı gələcək qurmaq istəyən gənc ziyalılar gəlirdi. Budur, o ziyalılardan biri, Sumqayıt təhsilinin simvoluna çevrilmiş əfsanəvi sima – Böyükxanım Babayeva.

Böyükxanım müəllimə sadəcə sinfə girib dərs deyən bir pedaqoq deyildi, o, Sumqayıtın böyüməsinə, formalaşmasına şahidlik və bələdçilik edən bir canlı tarix idi. Ömrünün 60 ildən çoxunu məhz müəllimlik peşəsinə, gənc sənaye şəhərində savadlı, ziyalı bir nəslin yetişməsinə həsr edib.

Təsəvvür edin: Sumqayıtın hələ tozu-torpağı çəkilməyən, mikrorayonların yerində qum təpələrinin olduğu o çətin illərdə, Böyükxanım müəllimə və onun fədakar həmkarları sinif otaqlarında işıq saçmağa çalışırdılar. İlk məktəblər, ilk partalar, dəftər-qələmi çətinliklə tapan, amma oxumaq eşqi ilə yanan o fəhlə övladları... Fədakar müəllimə o uşaqların hər birinə sadəcə elmin yollarını göstərmədi, həm də onlara çətinliyə dözməyi, dürüst olmağı və hər şeydən əvvəl insanlığı öyrətdi.

Bu gün Sumqayıtda elə bir sahə, elə bir müəssisə tapmaq çətindir ki, orada Böyükxanım Babayevanın bir tələbəsi, yaxud tələbəsinin tələbəsi çalışmasın. Bu gün şəhərin idarəetməsində, səhiyyəsində, zavodlarında, mədəniyyət ocaqlarında xidmət edən neçə-neçə tanınmış həkim, mühəndis, rəhbər şəxs vaxtilə onun partası arxasında əyləşib, onun diktəsi ilə ilk hərfləri yazıb.

Müəllimin ən böyük abidəsi onun yetişdirdiyi insanlardır. Bu mənada, Sumqayıtın intellektual elitasının mühüm bir hissəsi məhz Böyükxanım müəllimənin əllərinin bəhrəsidir. O, dərs dediyi hər bir şagirdi öz övladı kimi sevir, onların uğurları ilə nəfəs alırdı.

Onu tanıyanlar, onun sinfindən keçənlər bu gün də Böyükxanım müəlliməni böyük bir ehtiram, bir az da kövrəkliklə xatırlayırlar. Onun xarakterində Sumqayıtın öz xüsusiyyətləri cəmlənmişdi: işinə qarşı polad kimi möhkəm və tələbkar, şagirdlərinə qarşı isə Xəzərin sahili qədər qucaq açan, səmimi və ana nəvazişli. O, Sumqayıtın küçələrindən keçəndə hamı ayağa durar, şəhər öz müəlliminə layiq olduğu dəyəri hər addımda hiss etdirərdi. 2014-cü ildə bu ziyalı şəxs cismani olaraq aramızdan ayrılsa da, qoyub getdiyi miras bu gün də Sumqayıtın təhsil ənənələrində yaşayır.

Böyükxanım Babayeva bizə sübut etdi ki, əsl müəllimlik sadəcə bir peşə deyil, bir missiyadır. Şəhərlər tikilir, binalar yenilənir, yollar çəkilir. Amma o binaların içində ləyaqətli insanlar yaşayırsa, o yollarda savadlı gənclər addımlayırsa, deməli, Böyükxanım müəllimənin və onun nəslinin yandırdığı o elm məşəli hələ də sönməyib.

Sumqayıt özünün bu "Böyük xanım"ını, təhsilinin fədakar anasını heç vaxt unutmayacaq. Çünki onun adı bu şəhərin tarixinə silinməz mürəkkəblə yazılıb.

Hörmətli oxucular, aranızda Böyükxanım müəllimənin şagirdi olanlar, yaxud onun haqqında xatirələrini valideynlərindən eşidənlər varmı? Gəlin şərh bölməsində əfsanəvi müəlliməmizlə bağlı xatirələri birlikdə canlandıraq.